Geld verdienen=volkssport nr. 1

Het idee van de Weggeefwinkel is gebaseerd op het idee van een samenleving waar de vrijwillige en gelijkwaardige samenwerking tussen mensen centraal staat. Zo'n soort samenleving heeft een economie waarin niet geld maar de behoeftes van mensen bepalend zijn voor de verdeling van welvaart en welzijn. In zo'n economie speelt geld een minimale of zelfs helemaal geen rol. Vandaag de dag vervult geld een centrale rol in de samenleving. Het verzamelen ervan is in de huidige economie zelfs verheven tot volkssport nummer één. Dat is jammer, want deze economie is gebaseerd op concurrentie, wantrouwen en hebzucht, bepaald niet de positieve eigenschappen van de mens. Wat het allemaal extra vervelend maakt is dat het vandaag de dag vrijwel onmogelijk is om zonder geld te overleven. Alles wat je nodig hebt om prettig te kunnen leven moet je kopen: eten en drinken, huisvesting, onderwijs, gezondheidszorg, zelfs aan vrijheid hangt een prijskaartje. Heb je geen geld? Dan heb je pech!

De meest geaccepteerde manier om aan geld te komen is door er voor te gaan werken op wat men de arbeidsmarkt noemt. Om daar geld te kunnen verzamelen zul je met je lotgenoten moeten concurreren. Bij het vinden van een huis, een baan, in het onderwijs, overal wordt je geacht te concurreren. Vandaar dat het niet vreemd is dat de mensen elkaar met argwaan en wantrouwen bekijken. Ze zijn immers vaak elkaars concurrenten. Op deze manier stimuleert en beloont de bestaande geldeconomie kwalijke menselijke eigenschappen zoals hebzucht en egoïsme. Het is op deze manier dat in deze economie geld wordt gebruikt om mensen tegen elkaar op te zetten en tegen elkaar uit te spelen. Aan dit vervelende mechanisme zien de medewerkers van de Weggeefwinkel graag een eind gemaakt.

Niet concurreren maar samenwerken!

De Weggeefwinkel laat zien dat het helemaal niet nodig is om een samenleving op de hierboven kort beschreven basis te organiseren. Tegenover 'hebzucht' zetten wij 'eerlijk delen'. Tegenover 'wantrouwen' zetten wij 'vertrouwen' en tegenover 'concurrentie' zetten wij 'samenwerking'. Gewoon omdat we liever de goede dan de slechte eigenschappen in de mens stimuleren. Het succes en de positieve reacties op het bestaan van de Weggeefwinkel en de ideeën er achter maken duidelijk dat de meeste mensen ons eenvoudige streven ondersteunen.

Natuurlijk zijn er mensen die door alle ellende en inhaligheid om hen heen cynisch zijn geworden en onze ideeën af doen als leuk maar naïef. Zij zeggen bijvoorbeeld: Mensen zijn lui en hebberig en daar doe je niets aan. Hier tegenover zetten wij onze weggeef-ervaringen die het tegenovergestelde bewijzen. Mensen willen maar al te graag iets voor hun medemensen doen zonder dat ze hier direct iets voor terug verlangen. Er worden iedere dag dozen en tassen vol spullen naar de Weggeefwinkel gebracht (en gelukkig weer meegenomen) en mensen hebben er zichtbaar plezier in hun bezittingen te delen met anderen.

Het is natuurlijk zo dat we in dit deel van de wereld in overvloed leven en dat mensen vooral daarom veel weg kunnen geven. Aan de andere kant is het bekend dat het juist onze overvloedige consumptie is die veel problemen in de zogenaamde "derde wereldlanden" veroorzaakt. Wanneer ooit nog eens de tijd aanbreekt dat er op de wereld eerlijk gedeeld wordt, en er niets meer weg te geven valt in de winkel, sluiten we met alle plezier de Weggeefwinkeldeuren en beginnen we er een nieuw project. Tot op heden heeft de Weggeefwinkel de huidige economie nog niet aan het wankelen gebracht maar dat is dan ook niet ons doel. Waar het ons om gaat is dat de samenleving alleen maar zal veranderen wanneer de mensen waaruit ze bestaat veranderen. We laten met de Weggeefwinkel zien dat we het nu, met elkaar anders kunnen doen. Wachten tot dat de overheid de problemen van de moderne samenleving voor ons gaat oplossen is niet verstandig. Wachten op de wereldrevolutie heeft eveneens weinig zin. We zullen met elkaar moeten samenwerken en met elkaar stukjes van ons bestaan moeten terug veroveren. Bij ons in de stad, in het dorp, in de wijk en in de straat tegen het idiote idee dat we op de wereld zijn om met elkaar te concurreren.

De spullen

Mensen brengen een ruime variatie aan spullen naar de Weggeefwinkel. Veel kleding, soms helemaal nieuw maar soms ook met scheuren en vlekken, wat natuurlijk niet de bedoeling is. Er wordt ook veel serviesgoed gebracht en ook daar zitten vaak nog mooie dingen bij. Soms brengt men een compleet servies, bijvoorbeeld mensen die zijn gaan samenwonen en van twee huishoudens één hebben gemaakt.

Ook krijgen we geregeld CD's, maar meer nog boeken en tijdschriften. We krijgen zelfs af en toe een (bijna) volledige encyclopedie. Verder brengen mensen veel verouderde computers, losse toetsenborden, spellen, stellagerekken en TV-toestellen.

Soms rijdt er een grote auto voor en worden grotere spullen, zoals stoelen, banken, tafels, ijskasten binnengebracht. Helaas is daar vaak te weinig ruimte voor en komt het ook nog wel eens voor dat we met grote kapotte spullen zitten opgescheept. Dit terwijl het een ieder toch wel duidelijk moet zijn dat we geen ruimte hebben om spullen te repareren. Het komt regelmatig voor dat er spullen worden binnengebracht waarvan we niet weten waar het voor dient. Bijvoorbeeld die keer dat er een mysterieus en zwaar elektrisch apparaat met verschillende borstels eraan werd binnengebracht. Dit bleek later een elektrische schoenpoetsmachine te zijn.

De leuke belevenissen

Er komen heel wat aardige en enthousiaste mensen: mensen die laten zien wat ze uitgezocht hebben en vertellen waar ze het voor gaan gebruiken. Of ze hebben iets gevonden waar ze lang naar op zoek waren, zoals een boek dat ze van vroeger kenden of een ontbrekend stuk van een servies.

Mensen die verbaasd zijn en vragen: Wat is de bedoeling, mag je het echt zomaar meenemen? En bescheiden mensen, die met één ding al blij en tevreden zijn en niet méér mee durven nemen, omdat dat zo hebberig en inhalig staat. Een enkele keer wordt ons ook gevraagd, of wat grotere dingen, zoals een bankstel, bij hen thuis bezorgd kunnen worden. Helaas, zover gaat onze service niet.

Regelmatig melden zich ook mensen aan als medewerk(st)ers, maar de meeste mensen haken ook weer om een of andere reden af: vast werk gevonden, of toch teveel andere bezigheden. De verplichte maandelijkse vergadering voor medewerkers schijnt ook wel eens mensen af te schrikken. Ondanks de mogelijke bezwaren komt een grote groep Weggeefwinkel-fans, als ze even tijd hebben, helpen met dingen uitpakken, neerzetten en kleding ophangen, omdat ze het toch wel leuk werk vinden maar ook gewoon voor de gezelligheid. Hoewel we het reuze leuk vinden dat mensen op zo'n basis helpen zien we toch het liefst dat ook zij vaste medewerker worden, want met meer mensen in de winkel kunnen we de Weggeefwinkel beter draaien en vaker open doen. De winkel is trouwens de laatste tijd, door de uitbreiding met de kinderhoek en de steeds betere indeling van de rest, een stuk prettiger en leuker geworden.

De vervelende belevenissen

Helaas zit er ook een keerzijde aan het meestal leuke werk in de Weggeefwinkel. Als je dingen gratis aanbiedt, trek je niet alleen de goede mensen aan, maar ook de inhalige mensen, mensen die al een half uur voor openingstijd voor de deur staan en staan te dringen als je eraan komt om open te doen. Als je ze vraagt of ze even opzij willen gaan, laten ze dan een half metertje vrij, zodat je net niet bij het sleutelgat kunt. Ze duwen de deur open en jou opzij, om als eerste bij datgene te komen wat ze in de etalage hebben zien liggen of hangen of om sowieso als eerste binnen te zijn. Als een ander ze maar niet voor is. Daarnaast is voor sommigen de limiet van vijf stuks kleding, boeken of spulletjes erg moeilijk en ze zeggen dan dat ze een gezin met kinderen hebben of zoiets. Eén klant zei zelfs dat hij vijf, zes kinderen had. Hij was zeker even de tel kwijtgeraakt.

En enkelen komen dan in de hoop niet opgemerkt te worden gewoon één of meerdere keren die dag terug. Je hebt ook een enkeling die lange tijd wel drie of meer dagen per week naar de winkel komt en iedere keer spullen meeneemt. Je vraagt je dan af of hoe groot hun huis wel niet is want al die spullen moeten toch ergens blijven? Er werden ook in het begin, van de tafel waar onze spullen voor eigen gebruik staan (zoals koffie- of theekopjes of speelgoed, waar onze kinderen mee aan het spelen waren) dingen onder onze handen weggehaald. Koffie op, kopje weg! Alles was vogelvrij. Hoewel de groep "Weggeefwinkel-verslaafden" en inhaligen klein is blijft ze een vervelend verschijnsel in de winkel. We zien het trouwens als onze taak om deze mensen aan te spreken op hun gedrag en moeten helaas wel eens mensen de toegang tot de winkel ontzeggen.

De meest gestelde vragen in de Weggeefwinkel

Waarom is alles gratis?

De Weggeefwinkel neemt stelling tegen de geldeconomie die van het leven een overleven maakt. De rol van het geld in ons bestaan zien we dus als overwegend negatief en volgens ons zou de wereld er een stuk leuker uit zien wanneer er helemaal geen geld zou zijn.

Is de Weggeefwinkel niet gewoon een tweedehands winkel?

Net als in een kringloopwinkel worden in de Weggeefwinkel spullen gerecycled, maar het grote verschil is dat in de Weggeefwinkel niets wordt verkocht maar alles wordt weggegeven.

Is de winkel speciaal voor arme mensen?

Nee hoor, de Weggeefwinkel is er voor iedereen die eerlijk delen een warm hart toedraagt.

Van wie is de Weggeefwinkel?

De Weggeefwinkel is een project van het Eurodusnie collectief en draait zonder subsidies en overheidsbemoeienis. De winkel wordt net als alle andere Eurodusnie-projecten draaiende gehouden door louter de inzet van vrijwilligers.

Wie werken er in de winkel?

We zijn een gemêleerde groep mensen die iets willen doen tegen de vervelende invloed van de geldeconomie op de samenleving. In de Weggeefwinkel werken tussen de 15 en 25 mensen. Vrouwen, mannen, Nederlanders en Medelanders, jong en oud zowel als vaste medewerker als hulp. Vaste medewerkers draaien niet alleen winkeldiensten maar dragen ook zorg voor de organisatie. Iedereen heeft in de vergadering een gelijkwaardige stem. Hulpen dragen minder verantwoordelijkheid en springen bij als dat nodig is. Wanneer je interesse hebt om vrijwilliger te worden kun je dit melden bij een van de vrijwilligers in de winkel.

Wie betaalt bij jullie de rekeningen?

Dat doen we zelf, met de bijdragen van medewerkers, donateurs en af en toe een gift van een ideeel fonds.

Welke regels gelden er in de Weggeefwinkel?

In de winkel gelden een paar richtlijnen die een eerlijke verdeling van de weggegeven spullen mogelijk maakt. Als leidraad voor deze regels namen we een bekende uitspraak van de Indiase mensenrechtenactivist Mahatma Gandhi die zei: Er is genoeg voor ieders behoefte, maar niet voor ieders hebzucht.

    * Richtlijn 1: Je mag per dag niet meer dan vijf artikelen meenemen. Dit geldt ook voor de kleding, ook daar is vijf artikelen per dag een limiet. Het spreekt voor zich dat je niet vijf televisies of vijf computers kunt meenemen.
    * Richtlijn 2: Je mag maar éénmaal per dag de Weggeefwinkel in om spullen te halen.
    * Richtlijn 3: Je mag maar een half uur in de winkel blijven.
    * Richtlijn 4: Je kunt vragen om spullen te reserveren, maar dit kan voor hoogstens twee openingsdagen. Je kunt overigens geen spullen "bestellen", d.w.z. vragen spullen voor je apart te leggen als ze binnenkomen.
    * Richtlijn 5: Uit de winkel meegenomen spullen mogen niet worden doorverkocht.

Op de bovenstaande richtlijnen (behalve nummer 5) kunnen Wegeefwinkelmedewerkers, indien hun dit redelijk lijkt, een uitzondering maken. Wie onze richtlijnen moedwillig niet respecteert, of zich niet houdt aan de aanwijzingen van winkelmedewerkers kan de toegang tot de Weggeefwinkel worden ontzegd.

Komen jullie spullen halen en brengen?

Nee, wij hebben geen vervoer en willen bovendien de Weggeefwinkel een interactief project houden. Er is wel een prikbord waarop je grote spullen kunt aanbieden.

Wat kan ik naar de Weggeefwinkel brengen?

We kunnen alleen bruikbare en schone artikelen aannemen. Het soort artikelen dat je kunt aanbieden zijn: huishoudelijke apparaten, radio's, CD's, TV's, PC's, boeken, kleding, servies, huishoudelijk textiel en kinderspeelgoed. De aangeboden spullen moeten schoon en heel zijn. Ze mogen vanwege het ruimtegebrek ook niet al te groot zijn. Wat grootte betreft is een gedemonteerd eenpersoonsledikant en een kleine koelkast een grensgeval. Te grote, vieze of kapotte spullen nemen wij niet aan. Wanneer je twijfelt kun je ons het beste van te voren even bellen. Wanneer je spullen aan ons wilt geven, breng ze dan tijdens openingstijden. Breng geen spullen wanneer de winkel niet open is en zet ook niets op de stoep. De buren hebben daar namelijk last van.

Hoe kan ik meer te weten komen over de Weggeefwinkel?

Je kunt meer te weten komen door het te vragen aan de medewerkers. Je kunt ook onze website bezoeken. Daar vind je ook informatie over andereEurodusnieprojecten.

Voor de openingstijden van de winkel raadpleeg de agenda op de beginpagina van de Eurodusnie website.

In vijf stappen je eigen Weggeefwinkel
 
Toen Eurodusnie in 1999 met een Weggeefwinkel begon wist niemand wat er bij kwam kijken. Het was immers de eerste Weggeefwinkel in Nederland! Inmiddels zijn mensen in tal van plaatsen Weggeefwinkels gestart en hoewel iedere winkel haar eigen verhaal heeft blijken er opvallend veel overeenkomsten. Wijzelf zijn inmiddels heel wat ervaringen rijker. De winkel wordt druk bezocht en het is leuk om er te werken. Om je een idee te geven wat er bij komt kijken wanneer je zelf een Weggeefwinkel wilt opzetten volgt hier een lijstje met de 5 belangrijkste stappen, met name de drie laatste stappen moeten eigenlijk samen worden genomen. De stappen zijn geïnspireerd op onze ideeën en ervaringen en moeten dus niet worden gezien als absolute waarheden.

Stap 1: Informeer mensen over het bestaan van het fenomeen Weggeefwinkel

Verspreidt wat Weggeefwinkelkranten onder mensen waarvan je denkt dat zij geïnteresseerd zijn in het opzetten van een Weggeefwinkel bij jou in de buurt. Vraag ze een paar dagen later of ze het leuk vinden er zelf een op te zetten. Heb je een paar mensen bij elkaar (vijf is genoeg) beleg dan een bijeenkomst.

Stap 2: Organiseer een excursie
 
Wanneer je zo met elkaar om de tafel zit te praten over de mogelijkheid zelf een Weggeefwinkel te beginnen rijzen er natuurlijk talloze vragen. Veel van deze vragen worden waarschijnlijk een stuk duidelijker wanneer je een bezoekje brengt aan een al bestaande Weggeefwinkel zoals die in Leiden. Je kunt dan met de medewerkers praten en een winkeldienstje meedraaien om te zien hoe het werkt.
 
Stap 3: Het vinden van een geschikt winkelpand

Dit lijkt misschien voor de meeste mensen een enorm probleem maar dat hoeft het niet te zijn. Inderdaad, de huren zijn voor Weggeefwinkels onbetaalbaar omdat we immers alles weg willen geven. Je kunt natuurlijk de gemeente vragen om een pand. Er zijn gevallen bekend waar een dergelijk verzoek het gewenste resultaat opleverde. Wanneer dit echter niet lukt kun je een Weggeefpand kraken. Het kraken van gebouwen is mits men zich aan in wetten en regels omschreven richtlijnen houdt legaal. Hoe dat in z'n werk gaat is een verhaal waarop we hier niet verder zullen ingaan. Misschien is er een Kraakspreekuur of wonen er andere ervaren krakers bij je in de buurt die je kunnen helpen bij de kraakactie zelf. Waar je bij het vinden van je winkelpand op moet letten is dat het makkelijk bereikbaar is en, als het even kan, een etalage heeft.
 
Stap 4: Publiciteit

Er zijn veel manieren om het idee voor de opening van de nieuwste Weggeefwinkel aan te kondigen. Je kunt lang voor de opening flyers verspreiden en je initiatief aankondigen. Het beste is om van de opening zelf een groot mediaspektakel te maken.

Wat je hiervoor moet doen is de winkel geopend verklaren zodra je het pand hebt betrokken. Je nodigt voor de opening de lokale pers uit. Wanneer je besluit een pand te kraken verzamel je het beste op een plek in de buurt van het in gebruik te nemen pand. Op het moment dat je het pand feitelijk betrekt is de pers erbij en hang je een mooi "Weggeefwinkel" bord aan de gevel. Tegelijk zorg je er voor dat er een hoop mensen zijn die in winkelcentra of op de markt in de buurt 'Weggeefwinkel folders' uitdelen. Je presenteert in de folder de Weggeefwinkel en nodigt het winkelend publiek uit om langs te komen. Wedden dat het druk wordt!

Stap 5: Openingstijden en toegankelijkheid

Wat we in de Leidse Weggeefwinkel hebben gemerkt is dat het uitermate belangrijk is dat mensen weten wat voor spullen ze wanneer kunnen komen brengen. Daarvoor heb je dus vaste openingstijden nodig en goede publiciteit. Wat de Weggeefwinkel ook toegankelijker maakt is dat je voorkomt dat het een hangplek wordt voor vrienden en verveelde mensen. Het is immers absoluut niet uitnodigend wanneer je bij binnenkomst belandt in een grote rookwolk, wordt genegeerd of nog erger, het idee krijgt dat je in iemands woonkamer bent beland. Verder zijn er nog heel veel dingen over het organiseren van een Weggeefwinkel te melden maar daarvoor ontbreekt hier de ruimte. Kom dus vooral een keer bij ons langs!